اندازهگیری قند خون در خانه در ظاهر کار سادهای است: انگشت را سوراخ میکنیم، قطره خون را روی نوار میگذاریم و عدد دستگاه را میخوانیم. اما نتیجه زمانی قابلاعتمادتر است که دستگاه، نوار تست، دستها و قلم خونگیری بهدرستی آماده شده باشند. باقی ماندن مقدار کمی ماده غذایی روی انگشت، استفاده از نوار نامناسب یا تاریخگذشته و خشک نکردن کامل دستها میتواند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد.
دستگاه تست قند خون یا گلوکومتر، میزان گلوکز موجود در نمونه کوچکی از خون را اندازهگیری میکند. نتیجه دستگاه وضعیت قند خون را در همان زمان نشان میدهد و با آزمایش هموگلوبین A1C که میانگین تقریبی قند خون چند ماه گذشته را بررسی میکند، یکسان نیست. زمان و تعداد دفعات اندازهگیری نیز باید بر اساس نوع دیابت، داروهای مصرفی و برنامهای که پزشک برای بیمار تعیین کرده است تنظیم شود.
در این بخش، ابتدا وسایل لازم و نکات آمادهسازی را بررسی میکنیم. اجرای مرحله تست بدون این مقدمات، شبیه آشپزی با مواد اشتباه و انتظار نتیجه دقیق است؛ دستگاه پزشکی هم موظف نیست اشتباهات ما را با وقار اصلاح کند.
پیش از شروع، تمام وسایل را روی یک سطح تمیز و خشک قرار دهید تا پس از سوراخ کردن انگشت مجبور نشوید دنبال نوار یا پنبه بگردید.
وسایل اصلی عبارتاند از:
ظاهر نوارهای تست ممکن است مشابه باشد، اما هر نواری با هر دستگاهی سازگار نیست. باید نام مدل دستگاه و نوار با یکدیگر مطابقت داشته باشند. استفاده از نوار اشتباه ممکن است باعث نمایش خطا یا نتیجه نادرست شود.
پیش از هر تست، دستها را با آب و صابون بشویید و کاملاً خشک کنید. حتی مقدار کمی میوه، شیرینی، نوشیدنی یا ماده غذایی روی انگشت ممکن است نتیجه را بالاتر از مقدار واقعی نشان دهد. رطوبت باقیمانده روی پوست نیز میتواند نمونه خون را رقیق کند و نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد.
شستن دست فقط برای تمیزی ظاهری نیست. فرض کنید سالمند پیش از تست یک خرما یا میوه پوست کنده باشد. ممکن است هیچ اثری روی انگشت دیده نشود، اما مقدار ناچیزی قند روی پوست باقی بماند. سپس دستگاه عددی نشان دهد که بیشتر از وضعیت واقعی خون است و خانواده بیدلیل نگران شود.
پس از شستن:
برخی منابع درمانی توصیه میکنند در اندازهگیری معمول خانگی، شستن و خشک کردن کامل دستها بر استفاده روتین از دستمال مرطوب یا پد الکلی ترجیح داده شود؛ زیرا مواد باقیمانده یا خیس بودن پوست ممکن است بر نتیجه اثر بگذارد. در صورتی که متخصص درمانی دستور متفاوتی داده است، همان دستور رعایت شود.
با پر کردن فرم، مشاوران ما در کوتاهترین زمان با شما تماس میگیرند و راهکارهای مناسب را در زمینه انتخاب پرستار و سایر خدمات مورد نیازتان ارائه میدهند. سفیران سلامت، همراه شما در هر لحظه!
از انگشت سرد معمولاً خون سختتر خارج میشود و فرد ممکن است برای گرفتن نمونه، انگشت را بیش از حد فشار دهد. پیش از تست میتوان دست را با آب ولرم شست، چند دقیقه پایینتر از سطح قلب نگه داشت یا بهآرامی از کف دست به سمت انگشت ماساژ داد. گرم شدن دست جریان خون را بهتر میکند و گرفتن نمونه را آسانتر میسازد.
از آب داغ، فشار شدید یا ماساژ دردناک استفاده نکنید. هدف فقط گرم شدن ملایم دست است، نه آغاز عملیات استخراج معدن از نوک انگشت.
قلم خونگیری وسیلهای است که لنست داخل آن قرار میگیرد و با فشردن دکمه، سوزن برای لحظهای پوست را سوراخ میکند. مدل قلمها متفاوت است، اما آمادهسازی معمولاً شامل مراحل زیر میشود:
عمق مناسب برای همه افراد یکسان نیست. پوست برخی سالمندان نازکتر است و با درجه کم نیز نمونه کافی به دست میآید. در افراد دارای پوست ضخیمتر ممکن است به تنظیم بالاتر نیاز باشد. بهتر است از کمترین درجهای شروع شود که نمونه کافی ایجاد میکند؛ سوراخ عمیقتر الزاماً نتیجه دقیقتری نمیدهد، فقط انگشت بیچاره را وارد اختلافی میکند که هیچ نقشی در آن نداشته است.
معمولاً نمونه از کنار نوک انگشت گرفته میشود، نه دقیقاً از مرکز قسمت گوشتی آن. کناره انگشت در بسیاری از افراد حساسیت کمتری دارد و سوراخ کردن آن درد کمتری ایجاد میکند.
برای کاهش درد و آسیب پوست:
در برخی شرایط، مانند تغییر سریع قند خون یا وجود علائم افت قند، ممکن است نمونه نوک انگشت انتخاب مطمئنتری باشد. دستور دستگاه و نظر پزشک باید در اولویت قرار گیرد.
زمان اندازهگیری برای همه بیماران یکسان نیست. پزشک ممکن است تست را در یک یا چند زمان مشخص توصیه کند، مانند:
خانواده نباید صرفاً بر اساس یک برنامه عمومی اینترنتی تعداد تستها را زیاد یا کم کند. دفعات اندازهگیری باید با درمان بیمار، مصرف انسولین یا داروها و توصیه تیم درمان هماهنگ باشد.
برای ثبت نتیجه، علاوه بر عدد قند خون این موارد نیز مفید هستند:
پس از آماده شدن دستگاه، نوار، قلم و دستها، میتوان اندازهگیری را آغاز کرد. در بخش بعد، مراحل قرار دادن نوار، سوراخ کردن صحیح انگشت، گرفتن قطره خون و خواندن نتیجه دستگاه را قدمبهقدم بررسی میکنیم.
پیش از سوراخ کردن انگشت، مطمئن شوید همه وسایل در دسترس هستند:
دستگاه را روی سطحی خشک و ثابت قرار دهید. انجام تست در حالی که بیمار ایستاده، در حال حرکت یا روی تخت نامرتب نشسته است، احتمال افتادن وسایل و آلودگی نوار را بیشتر میکند.
برای سالمندان بهتر است میز در ارتفاع مناسب باشد، نور کافی وجود داشته باشد و اعداد صفحه دستگاه بهراحتی دیده شوند.
یک نوار را با دست خشک از ظرف خارج کنید و بلافاصله در ظرف را ببندید. نوار را از سمتی که در دفترچه دستگاه مشخص شده است وارد گلوکومتر کنید.
در بسیاری از مدلها، دستگاه با ورود نوار بهطور خودکار روشن میشود. پس از چند لحظه، علامتی مانند قطره خون روی صفحه ظاهر میشود و نشان میدهد دستگاه برای دریافت نمونه آماده است.
در این مرحله بررسی کنید:
تا پیش از نمایش علامت آمادهسازی، خون را روی نوار قرار ندهید. همچنین نوار را چند بار داخل دستگاه وارد و خارج نکنید، مگر اینکه دستگاه خطا نشان دهد و دفترچه محصول این کار را توصیه کرده باشد.
لنست تازه را داخل قلم قرار دهید، محافظ آن را بردارید و درپوش قلم را ببندید. سپس عمق نفوذ را روی کمترین درجهای تنظیم کنید که معمولاً قطره خون کافی ایجاد میکند.
اگر برای نخستین بار از قلم استفاده میکنید، میتوان از درجه کم شروع کرد. اگر خون کافی خارج نشد، در تست بعدی درجه کمی افزایش پیدا کند. تنظیم عمق بسیار زیاد میتواند درد، کبودی و آسیب پوست را بیشتر کند.
پس از تنظیم، قلم را طبق دستور همان مدل در حالت آماده قرار دهید. قلم آمادهشده را روی میز یا کنار بیمار رها نکنید؛ بهخصوص اگر کودک یا فرد دیگری در خانه حضور دارد.
معمولاً کناره نوک انگشت محل مناسبی برای گرفتن نمونه است. مرکز نوک انگشت حساستر است و ممکن است خونگیری از آن درد بیشتری ایجاد کند.
برای انتخاب محل مناسب:
اگر فرد دیگری تست را انجام میدهد، باید از تماس مستقیم با خون پرهیز کند و اصول بهداشتی را رعایت کند. قلم خونگیری و لنست نیز نباید میان چند نفر مشترک باشند.
دست را برای چند لحظه پایینتر از سطح قلب نگه دارید. سپس میتوانید از کف دست به سمت نوک انگشت، ماساژ بسیار ملایمی انجام دهید.
از فشردن شدید نوک انگشت خودداری کنید. فشار زیاد ممکن است مایع میانبافتی را با قطره خون مخلوط کند و کیفیت نمونه را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین فشار مکرر، درد و کبودی بیشتری ایجاد میکند.
هدف، کمک به جریان طبیعی خون است؛ نه بیرون کشیدن قطره با فشار زیاد.
قلم را بهطور ثابت روی کناره نوک انگشت قرار دهید و دکمه آن را فشار دهید. پس از سوراخ شدن پوست، قلم را کنار بگذارید.
اگر قطره خون تشکیل نشد:
اگر همچنان خون کافی وجود ندارد، بهتر است بهجای فشردن شدید همان انگشت، از یک لنست تازه و نقطه دیگری استفاده شود. پیش از تلاش دوباره نیز از آماده بودن نوار و دستگاه مطمئن شوید.
نحوه دریافت نمونه در دستگاهها متفاوت است. در بسیاری از نوارها باید لبه مخصوص نوار به کنار قطره خون تماس داده شود تا نمونه بهصورت خودکار جذب گردد.
خون را بدون توجه به راهنمای نوار روی تمام سطح آن نمالید. همچنین انگشت را به داخل محل ورود نوار فشار ندهید.
هنگام انتقال نمونه:
بیشتر دستگاهها با صدا، علامت یا شمارش معکوس نشان میدهند که نمونه کافی دریافت شده است. اگر پیام کم بودن خون یا خطای نمونه ظاهر شد، معمولاً باید تست با نوار جدید تکرار شود.
پس از جذب خون، دستگاه اندازهگیری را آغاز میکند و پس از چند ثانیه نتیجه روی صفحه نمایش داده میشود.
نوار را پیش از ظاهر شدن عدد خارج نکنید. در زمان انتظار نیز دستگاه را خاموش نکنید یا روی سطح مرطوب قرار ندهید.
پس از نمایش نتیجه، ابتدا عدد و واحد اندازهگیری را با دقت بخوانید. واحد دستگاه باید برای بیمار و خانواده مشخص باشد؛ زیرا مقایسه عددها بدون توجه به واحد میتواند باعث برداشت اشتباه شود.
محدوده مناسب قند خون برای همه بیماران یکسان نیست. سن، نوع دیابت، داروها، وضعیت عمومی و برنامه درمانی در تعیین هدف مؤثر هستند. بنابراین نتیجه باید بر اساس محدودهای تفسیر شود که پزشک برای همان بیمار مشخص کرده است.
ثبت عدد بهتنهایی کافی نیست. برای اینکه نتیجه در مراجعات بعدی قابل استفاده باشد، بهتر است شرایط اندازهگیری نیز نوشته شود.
در دفترچه یا برنامه ثبت قند خون این موارد را وارد کنید:
برای مثال، عدد قند خون بدون مشخص بودن اینکه قبل از صبحانه یا پس از غذا اندازهگیری شده، اطلاعات محدودی در اختیار پزشک قرار میدهد.
پس از گرفتن نمونه، یک گاز یا دستمال تمیز را چند لحظه با فشار ملایم روی محل خونگیری نگه دارید.
اگر بیمار داروهای مؤثر بر انعقاد خون مصرف میکند، ممکن است توقف خونریزی کمی بیشتر طول بکشد. در چنین شرایطی محل را مالش ندهید و گاز را زود برندارید.
اگر خونریزی با فشار ملایم متوقف نشد، مکرر تکرار شد یا محل تست دچار قرمزی، تورم و درد غیرعادی شد، موضوع باید پیگیری شود.
پس از ثبت نتیجه، نوار را از دستگاه خارج کنید. نوار مصرفشده و لنست با خون تماس داشتهاند و نباید روی میز یا در دسترس دیگران باقی بمانند.
لنست را داخل ظرف مقاوم و دربدار مخصوص وسایل تیز قرار دهید. از انداختن سوزن بدون محافظ داخل کیسه زباله خودداری کنید، زیرا ممکن است باعث آسیب فردی شود که زباله را جابهجا میکند.
قلم خونگیری را بدون لنست مصرفشده نگهداری کنید و درپوش آن را طبق راهنمای محصول ببندید.
پس از پایان تست:
بدنه دستگاه را با مواد ضدعفونیکننده نامناسب یا آب فراوان تمیز نکنید. بعضی مواد میتوانند به صفحه، درگاه نوار یا عملکرد دستگاه آسیب بزنند.
هیچ دستگاه خانگی کاملاً بدون خطا نیست، اما بخش زیادی از نتایج غیرمنتظره به نحوه آمادهسازی دست، وضعیت نوار تست، مقدار نمونه خون یا نگهداری نامناسب وسایل مربوط میشود. برای کاهش خطای تست قند خون، باید تمام اندازهگیریها با روش ثابت و مطابق دفترچه همان دستگاه انجام شوند؛ چون جزئیات کار گلوکومترها و نوارهای مختلف دقیقاً یکسان نیست.
وجود مقدار کمی میوه، شیرینی، نوشیدنی یا مواد غذایی روی انگشت ممکن است عدد قند خون را غیرواقعی نشان دهد. رطوبت نیز میتواند قطره خون را رقیق کند. بنابراین پیش از هر اندازهگیری:
در صورتی که امکان شستن دست وجود ندارد و نتیجه غیرمنتظره است، بهتر است در اولین فرصت دست شسته و تست با نوار تازه تکرار شود.
شباهت ظاهری نوارها به معنای قابلاستفاده بودن آنها در همه دستگاهها نیست. هر گلوکومتر باید با نوار مشخصشده در دفترچه یا بستهبندی خود استفاده شود.
پیش از تست بررسی کنید:
استفاده از نوار نامناسب، تاریخگذشته یا نگهداریشده در ظرف باز میتواند باعث خطا یا نتیجه غیرقابلاعتماد شود.
رطوبت، گرمای زیاد و سرمای شدید میتوانند عملکرد نوار و دستگاه را تحت تأثیر قرار دهند. نوارها را داخل ظرف اصلی نگه دارید و آنها را به ظرف دیگری منتقل نکنید.
حمام، کنار سینک، داخل خودرو و نزدیکی بخاری یا پنجره آفتابگیر محل مناسبی برای نگهداری وسایل تست نیستند. دمای مناسب هر محصول باید از روی بستهبندی یا دفترچه دستگاه بررسی شود.
اگر دستگاه یا نوار مدت زیادی در محیط بسیار سرد یا گرم قرار داشته است، پیش از تست اجازه دهید طبق راهنمای سازنده به شرایط مناسب برسد.
کم بودن نمونه خون یکی از علتهای رایج نمایش خطا یا نتیجه نامطمئن است. هنگام تست، صبر کنید قطرهای با اندازه مناسب تشکیل شود و سپس قسمت مشخص نوار را به آن نزدیک کنید.
برای ایجاد قطره مناسب:
اگر نمونه کافی نبود، به همان نوار خون بیشتری اضافه نکنید، مگر دفترچه دستگاه صریحاً این امکان را تأیید کرده باشد. در بیشتر موارد بهتر است تست با یک نوار و لنست تازه تکرار شود.
پس از قرار دادن نوار، باید منتظر علامت آماده بودن دستگاه بمانید. این علامت ممکن است به شکل قطره خون، صدای کوتاه یا پیام مشخصی روی صفحه ظاهر شود.
قرار دادن خون قبل از آماده شدن گلوکومتر، خارج کردن زودهنگام نوار یا حرکت دادن آن در زمان پردازش نمونه میتواند باعث خطا شود. هنگام شمارش معکوس، دستگاه را روی سطح ثابت نگه دارید و تا نمایش نتیجه نوار را خارج نکنید.
لنست مصرفشده بهتدریج کند میشود و ممکن است خونگیری را دردناکتر و دشوارتر کند. همچنین قلم و لنست نباید میان افراد خانواده مشترک باشند.
برای کاهش آسیب پوست:
وسایل خونگیری باید شخصی باشند. در محیطهای مراقبتی، اشتراک قلم خونگیری یا استفاده نادرست از تجهیزات میتواند آلودگیهای منتقلشونده از راه خون را گسترش دهد.
یک عدد بدون دانستن زمان اندازهگیری، اطلاعات محدودی دارد. نتیجه ناشتا با نتیجه پس از غذا یا هنگام بروز علائم یکسان تفسیر نمیشود.
در کنار هر نتیجه ثبت کنید:
ثبت منظم کمک میکند پزشک الگوهای قند خون را بهتر بررسی کند و خانواده نیز عددهای مربوط به شرایط مختلف را با یکدیگر اشتباه نگیرد.
پیش از تفسیر نتیجه، واحدی را که دستگاه نمایش میدهد بررسی کنید. مقایسه دو نتیجه با واحدهای متفاوت میتواند برداشت اشتباه ایجاد کند.
همچنین باید بدانید دستگاه اعداد خارج از محدوده قابلاندازهگیری را چگونه نمایش میدهد. برخی مدلها بهجای عدد از پیامهایی مانند «HI» یا «LO» استفاده میکنند. معنای دقیق این پیامها باید از دفترچه همان دستگاه بررسی شود.
محلول کنترل برای بررسی هماهنگی دستگاه و نوار تست استفاده میشود و خون بیمار نیست. نتیجه این آزمایش باید در محدودهای قرار گیرد که روی ظرف نوار یا دفترچه محصول نوشته شده است.
بررسی با محلول کنترل میتواند در این شرایط مفید باشد:
نحوه استفاده و زمان انجام آزمایش کنترل در مدلهای مختلف تفاوت دارد؛ بنابراین باید دقیقاً مطابق دفترچه محصول عمل شود.
خون، گردوغبار یا رطوبت نباید وارد محل قرارگیری نوار شوند. برای تمیز کردن دستگاه از آب فراوان، الکل یا مواد شوینده نامناسب استفاده نکنید، مگر اینکه در دفترچه دستگاه مجاز اعلام شده باشند.
روش نظافت و ضدعفونی در دستگاههای مختلف متفاوت است. استفاده از ماده نامناسب ممکن است به صفحه، پوشش دستگاه یا درگاه نوار آسیب بزند.
گاهی دستگاه عددی نشان میدهد که با وضعیت معمول بیمار یا علائم او هماهنگ نیست. در این شرایط:
اگر بیمار علائم شدید دارد، نباید فقط به یک عدد ظاهراً طبیعی اطمینان کرد. همچنین اگر دستگاه عدد بسیار غیرعادی نشان میدهد و بیمار حال نامناسبی دارد، تکرارهای پیدرپی تست نباید دریافت کمک پزشکی را به تأخیر بیندازد.
ضعف بینایی، لرزش دست، درد مفاصل یا اختلال حافظه ممکن است کار با دستگاه را برای سالمند دشوار کند. برای سادهتر شدن روند میتوان:
اگر سالمند نمیتواند نوار را درست وارد کند، نمونه خون بگیرد یا نتیجه را بخواند، اصرار بر انجام مستقل تست ممکن است باعث خطا یا آسیب شود. در چنین شرایطی بهتر است میزان کمک موردنیاز او واقعبینانه تعیین شود.
در بخش بعد، خطاهای رایج هنگام اندازهگیری، علت تفاوت نتایج، نحوه برخورد با اعداد غیرعادی و نقش پرستار در پایش منظم قند خون سالمند بررسی میشود.
استفاده از دستگاه تست قند خون زمانی نتیجه قابلاعتمادتری میدهد که همه مراحل، از شستن و خشک کردن دستها تا انتخاب نوار سالم، گرفتن نمونه کافی و ثبت زمان آزمایش، با دقت انجام شوند. بسیاری از عددهای غیرمنتظره لزوماً به معنای تغییر واقعی قند خون نیستند و ممکن است از آلودگی انگشت، نوار نامناسب، مقدار کم خون یا استفاده نادرست از دستگاه ناشی شوند.
با این حال، اندازهگیری قند خون در منزل جای تشخیص پزشک یا آزمایشهای دورهای را نمیگیرد. نتیجه دستگاه باید در کنار علائم بیمار، زمان غذا، داروهای مصرفی و محدودهای که پزشک برای همان فرد تعیین کرده است بررسی شود. دارو یا مقدار انسولین نیز نباید صرفاً بر اساس یک نتیجه و بدون دستور درمانگر تغییر کند.
برای سالمندانی که ضعف بینایی، لرزش دست، فراموشی یا دشواری در کار با دستگاه دارند، نظارت یکی از اعضای خانواده یا پرستار سالمند میتواند احتمال خطا را کمتر کند. پرستار سالمند سفیران سلامت میتواند طبق برنامه درمانی، زمان تست را یادآوری کند، مراحل اندازهگیری را با رعایت اصول بهداشتی انجام دهد و نتایج را برای اطلاع خانواده و پزشک ثبت کند.
هدف از تست قند خون فقط دیدن یک عدد روی صفحه نیست؛ هدف این است که وضعیت بیمار بهدرستی پیگیری شود و تغییرات مهم پیش از ایجاد مشکل جدیتر مورد توجه قرار گیرند.
تمامی حقوق متعلق به سفیر سلامت می باشد