برای بسیاری از بیماران، سختترین بخش فیزیوتراپی خود تمرینها نیست؛ رسیدن به مرکز درمانی است. سالمندی که هنگام راه رفتن تعادل کافی ندارد، بیماری که بهتازگی از بیمارستان ترخیص شده یا فردی که پس از جراحی برای نشستن و بلند شدن به کمک نیاز دارد، ممکن است برای هر جلسه مسیر فرسایندهای را طی کند.
آماده شدن برای خروج از خانه، پایین رفتن از پلهها، سوار شدن به خودرو و انتظار در مرکز درمانی میتواند بخش قابلتوجهی از توان بیمار را بگیرد. در چنین شرایطی، بعضی خانوادهها فاصله میان جلسات را بیشتر میکنند و برخی نیز درمان را زودتر از برنامه کنار میگذارند. تصمیمی که معمولاً از بیاهمیت دانستن فیزیوتراپی ناشی نمیشود، بلکه نتیجه دشواری واقعی رفتوآمد است.
فیزیوتراپی در منزل راهی است تا بیمار بتواند برنامه توانبخشی خود را در فضای آشنا و امن خانه ادامه دهد. فیزیوتراپیست با حضور در منزل، وضعیت حرکتی بیمار را ارزیابی میکند و تمرینها را بر اساس بیماری، میزان توانایی، شرایط جسمی و موانع واقعی محیط زندگی تنظیم میکند.
این خدمت فقط به معنی انتقال چند تمرین از کلینیک به خانه نیست. زمانی که درمان در محیط زندگی بیمار انجام میشود، فعالیتهایی مانند بلند شدن از تخت، نشستن روی صندلی، حرکت در راهرو، استفاده از سرویس بهداشتی و عبور از پلهها نیز میتوانند بخشی از برنامه کاربردی توانبخشی باشند.
نیاز به فیزیوتراپی در منزل تنها به سالمندان یا بیماران کاملاً ناتوان محدود نمیشود. هر فردی که رفتوآمد منظم برای او دشوار، خستهکننده یا همراه با خطر باشد، ممکن است از این خدمت استفاده کند.
شرایطی که معمولاً خانوادهها را به دریافت خدمات در منزل هدایت میکنند عبارتاند از:
برای مثال، ممکن است سالمندی هنوز بتواند با کمک واکر چند قدم راه برود، اما خروج از ساختمان برای او ایمن نباشد. بیمار دیگری شاید پس از جراحی زانو توان حرکت محدودی داشته باشد و هر بار سوار شدن به خودرو باعث افزایش درد و خستگی او شود.
در این موقعیتها، دریافت خدمات در خانه میتواند مانع از وقفه طولانی میان جلسات شود. با این حال، مناسب بودن درمان خانگی باید با توجه به شرایط هر بیمار بررسی شود؛ زیرا برخی افراد ممکن است به امکانات یا تجهیزات خاص یک مرکز درمانی نیاز داشته باشند.
فیزیوتراپی معمولاً با یک جلسه به نتیجه نمیرسد. تغییر قدرت عضلات، دامنه حرکتی، تعادل و الگوی راه رفتن نیازمند زمان، تکرار و ارزیابی مستمر است. هنگامی که جلسات به دلیل دشواری رفتوآمد نامنظم میشوند، اجرای برنامه درمان نیز انسجام خود را از دست میدهد.
بیمار ممکن است در جلسه اول چند تمرین دریافت کند، اما بدون پیگیری مشخص نباشد آنها را با فرم صحیح انجام میدهد یا نه. همچنین شدت تمرین باید با تغییر وضعیت بیمار تنظیم شود. تمرینی که در هفته نخست مناسب بوده، ممکن است پس از مدتی نیاز به اصلاح یا پیشرفت داشته باشد.
حضور فیزیوتراپیست در منزل میتواند به خانواده کمک کند برنامه درمان را با شرایط روزمره بیمار هماهنگتر کند. البته تعداد جلسات برای همه یکسان نیست و به نوع بیماری، شدت محدودیت، سن، وضعیت عمومی و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد.
بنابراین انتخاب تعداد ثابت جلسه برای تمام بیماران منطقی نیست. برنامه باید بر اساس ارزیابی و روند واقعی بهبود تنظیم شود، نه صرفاً بر اساس یک بسته درمانی از پیش تعیینشده.
یکی از مهمترین مزیتهای این روش، مشاهده بیمار در محیط واقعی زندگی اوست. ممکن است فرد در فضای صاف و کنترلشده مرکز درمانی عملکرد مناسبی داشته باشد، اما هنگام حرکت در خانه با موانعی روبهرو شود که در کلینیک دیده نمیشوند.
این موانع میتوانند شامل موارد زیر باشند:
فیزیوتراپیست در منزل میتواند علاوه بر اجرای تمرینها، نحوه انجام فعالیتهای واقعی را بررسی کند. برای مثال، بیمار چگونه از تخت بلند میشود؟ هنگام نشستن چه میزان کنترل دارد؟ واکر را چگونه استفاده میکند؟ آیا برای رسیدن به سرویس بهداشتی مسیر امنی دارد؟
گاهی یک تغییر کوچک در نحوه چیدمان خانه یا آموزش صحیح انتقال وزن میتواند انجام کارهای روزانه را برای بیمار آسانتر کند. این بخش از درمان بهویژه برای سالمندان و بیماران کمتحرک اهمیت دارد؛ زیرا هدف فقط افزایش قدرت عضله نیست، بلکه استفاده ایمنتر از توانایی موجود در زندگی روزانه است.
جلسه نخست نباید با اجرای فوری مجموعهای از حرکات عمومی آغاز شود. ابتدا لازم است فیزیوتراپیست وضعیت بیمار را بشناسد و مشخص کند محدودیت اصلی در کدام بخش قرار دارد.
در ارزیابی اولیه ممکن است موارد زیر بررسی شوند:
پس از این بررسی، برنامه درمانی متناسب با نیاز بیمار تنظیم میشود. برای یک نفر، کنترل درد و افزایش دامنه حرکت در اولویت است. برای فردی دیگر، هدف اولیه ممکن است نشستن بدون کمک یا برداشتن چند قدم ایمن باشد.
تعیین هدفهای واقعبینانه اهمیت زیادی دارد. انتظار نتیجه سریع و یکسان از همه بیماران میتواند بیمار و خانواده را ناامید کند. روند درمان به شرایط بدن، نوع آسیب و میزان همکاری فرد وابسته است و باید مرحلهبهمرحله پیش برود.
نوع خدمات بر اساس ارزیابی بیمار مشخص میشود و الزاماً تمام روشها برای همه افراد استفاده نخواهند شد. برنامه درمانی ممکن است شامل بخشهای زیر باشد:
این تمرینها برای بیمارانی استفاده میشوند که به دلیل درد، بیحرکتی یا جراحی، حرکت مفصل آنها محدود شده است. شدت و دامنه تمرین باید کنترلشده باشد و از وارد کردن فشار خودسرانه پرهیز شود.
کمتحرکی، بستری شدن یا بعضی بیماریها میتوانند باعث کاهش قدرت عضلات شوند. تمرینهای تقویتی باید با توان بیمار آغاز و بهتدریج تنظیم شوند.
برای سالمندانی که سابقه زمین خوردن دارند یا هنگام ایستادن احساس ناپایداری میکنند، تمرین تعادل میتواند یکی از بخشهای مهم برنامه باشد.
در این بخش، نحوه قرارگیری پا، انتقال وزن، استفاده از وسیله کمکی و ایمنی هنگام حرکت بررسی میشود.
بیمار و خانواده ممکن است برای انتقال ایمن میان تخت، صندلی و ویلچر به آموزش نیاز داشته باشند. روش نادرست میتواند به بیمار یا مراقب آسیب وارد کند.
تمرین بلند شدن، نشستن، حرکت در اتاق یا استفاده از پلهها میتواند با شرایط واقعی خانه هماهنگ شود.
در سالمندی، هدف درمان همیشه بازگرداندن بدن به شرایط سالهای قبل نیست. گاهی مهمترین هدف این است که فرد تواناییهای موجود خود را حفظ کند، با امنیت بیشتری راه برود و برای انجام امور روزانه وابستگی کمتری داشته باشد.
برنامه فیزیوتراپی سالمند باید با میزان انرژی، بیماریهای زمینهای، درد و توان همکاری او هماهنگ باشد. تمرین بیش از حد یا فشار برای پیشرفت سریعتر میتواند خستگی و ترس از حرکت را افزایش دهد.
برای یک سالمند ممکن است موفقیت به معنای راه رفتن مستقل باشد و برای فرد دیگر، نشستن ایمن یا انتقال راحتتر از تخت به صندلی پیشرفت مهمی محسوب شود. مقایسه سالمند با افراد دیگر معمولاً کمکی به روند درمان نمیکند.
حضور خانواده نیز در این مسیر اهمیت دارد. اعضای خانواده باید بدانند چه مقدار کمک لازم است و در چه بخشهایی بهتر است اجازه دهند سالمند خودش تلاش کند. کمک بیش از اندازه میتواند وابستگی را بیشتر کند و کمک ناکافی نیز ممکن است ایمنی بیمار را به خطر بیندازد.
برای سالمندی که خروج از خانه دشوار است، بیماری که پس از جراحی توان جابهجایی ندارد یا فردی که بعد از سکته به تمرین منظم نیاز دارد، ادامه درمان در منزل میتواند مسیر عملیتری باشد.
یاریگر خدمات فیزیوتراپی در منزل را با توجه به وضعیت بیمار، نوع مشکل حرکتی و منطقه محل سکونت هماهنگ میکند. هدف، معرفی فیزیوتراپیست متناسب و ایجاد امکان ادامه توانبخشی در محیط آشنای خانه است.
خانواده میتواند هنگام ثبت درخواست، اطلاعات بیمار و هدف اصلی درمان را اعلام کند تا امکان ارائه خدمت بررسی شود. پس از هماهنگی، ارزیابی اولیه در منزل انجام میشود و برنامه درمان بر اساس شرایط واقعی فرد تنظیم خواهد شد.
نوع خدمت پس از بررسی شرایط بیمار مشخص میشود و تمام این موارد الزاماً برای هر فرد موردنیاز نیستند.
انتخاب خدمت فقط به پیدا کردن فردی برای حضور در منزل محدود نمیشود. هماهنگی باید بر اساس شرایط بیمار انجام شود و خانواده نیز مسیر روشنی برای ثبت درخواست و پیگیری داشته باشد.
یاریگر تلاش میکند در این مسیر موارد زیر را در نظر بگیرد:
نتیجه درمان برای همه بیماران یکسان نیست و به عوامل متعددی بستگی دارد. هیچ مجموعهای نباید به خانواده وعده نتیجه قطعی بدهد. هدف منطقی، ایجاد برنامهای متناسب و منظم برای بهبود یا حفظ عملکرد بیمار است.
برخی بیماران علاوه بر فیزیوتراپی، در فاصله میان جلسات به مراقبت روزانه نیاز دارند. ممکن است سالمند برای جابهجایی، تغذیه، مصرف دارو یا اجرای تمرینهای توصیهشده به همراهی نیاز داشته باشد.
پرستار یا مراقب سالمند جای فیزیوتراپیست را نمیگیرد، اما میتواند توصیههای مشخصشده را در برنامه روزانه دنبال کند. برای مثال، مراقب میتواند فضای تمرین را آماده کند، بر استفاده صحیح از واکر نظارت داشته باشد یا تغییرات حرکتی بیمار را به خانواده گزارش دهد.
هماهنگی میان این دو خدمت بهویژه برای بیماران پس از سکته، سالمندان کمتحرک و افراد پس از جراحی اهمیت دارد. درمانگر مسیر توانبخشی را تعیین میکند و مراقب به منظم ماندن برنامه روزانه کمک میکند.
فیزیوتراپی در منزل برای بیمارانی طراحی شده است که ادامه توانبخشی برای آنها ضروری است، اما مراجعه منظم به مرکز درمانی دشوار یا فرساینده شده است. این خدمت میتواند برای سالمندان، بیماران پس از سکته، افراد کمتحرک و کسانی که دوره نقاهت پس از جراحی را میگذرانند کاربرد داشته باشد.
مزیت مهم درمان در خانه، امکان ارزیابی بیمار در محیط واقعی زندگی اوست. نحوه بلند شدن از تخت، راه رفتن در خانه، استفاده از پله و موانع محیطی در همان فضایی بررسی میشوند که بیمار هر روز با آنها روبهروست.
در مقابل، فیزیوتراپی در منزل جایگزین همه خدمات کلینیکی نیست و انتخاب محل درمان باید بر اساس نیاز واقعی فرد انجام شود. تعداد جلسات، روشهای درمان و هدفها نیز باید برای هر بیمار جداگانه تنظیم شوند.
دشواری رفتوآمد نباید باعث شود برنامه توانبخشی بیمار نیمهکاره بماند. گاهی تغییر محل دریافت خدمت، همان چیزی است که ادامه منظم درمان را ممکن میکند.
خدمات فیزیوتراپی در منزل یاریگر برای خانوادههایی در نظر گرفته شده است که میخواهند بیمار بدون خروج مکرر از خانه، درمان خود را در محیطی آشنا ادامه دهد. ارائه اطلاعات دقیق درباره وضعیت بیمار، اولین قدم برای انتخاب خدمت و برنامه متناسب است.
تمامی حقوق متعلق به سفیر سلامت می باشد